Historia Lekkostrawna

Strażniczka pamięci

Przemijanie nie musi oznaczać zapomnienia. Zabytkowe nagrobki są niszczone i usuwane. Wraz z nagrobkami znikają imiona i nazwiska dawnych mieszkańców Myślenic. Nieco inaczej było z Basią

Przestępując próg cmentarnej bramy przy kościółku pod wezwaniem św. Jakuba, wkraczamy na ziemię, która już od dawna przestała należeć do żywych. Jest to przestrzeń znajdująca się w posiadaniu zmarłych. Oni są tu gospodarzami, oni wyznaczają prawa i określają zasady. Strażników pamięci jest tu wielu. Jednego z nich spotkać możemy każdego dnia i o każdej porze przy północnych drzwiach prowadzących do małego kościółka. Tu pod stromym, zielonym daszkiem, przed listopadową aurą ukrywa się Basia. Robi to z przyzwyczajenia, ponieważ od niemal dwustu lat nie czuje ani bólu, ani zimna. Oparta o małą, kamienną kropielnicę, uważnie przygląda się każdemu, kto przekracza próg kościółka. Wyraźnie widać, że na kogoś czeka…

Kim była Basia? Jak się nazywała? Kiedy zmarła? Tego nie dowiemy się już ze zniszczonej tablicy wmurowanej w kościelną ścianę. Czas, wilgoć i sól z każdym rokiem pożerały przylegającą do ziemi część epitafium, metodycznie zacierając ślad po jednej z wielu mieszkanek tego miasta. Niepozorna tablica zawiera jedną z niewielu wierszowanych inskrypcji, znajdujących się na małym cmentarzu. Została tu wmurowana z inicjatywy pogrążonego w żałobie męża. Tekst wiersza, w jaki ubrał swoje uczucia, urywa się gwałtownie na ósmym wersie, ukrywając na powierzchni zwietrzałego piaskowca znaczną część swojej treści. 

Przemijanie nie musi oznaczać zapomnienia. Pomimo to zapomnienie jest zjawiskiem powszechnym na starych polskich cmentarzach. Zabytkowe nagrobki są niszczone i usuwane. Część z nich wykorzystano jako materiał budowlany przy wznoszeniu cmentarnego muru, inne jako płyty na alejkach. Wraz z nagrobkami znikają imiona i nazwiska dawnych mieszkańców Myślenic. Nieco inaczej było z Basią.

Ach droga Basiu moja (1)
Kładę pomnik tobie
Rzucam na Cię pamięcią
Chociaż jesteś w grobie
Umiałem cenić dobroć
Szanuję więc i zwłoki
Dół mi cię nie zakryje
Chociaż jest głęboki
Żaden czas nie oddali
Ciebie z mej pamięci
Jakiż mąż ? takiej żonie
Tego nie poświęci?
Barbara Kirszner
Żyła lat 18 zmarła
d 2. Maja 1835.

Otóż pamięć o niej ocalił wiersz zamieszczony na kamiennej płycie. Został on przepisany w drugiej połowie XIX wieku i po szeregu perypetii wraz z innymi notatkami myślenickiego proboszcza, księdza Józefa Tarchały, trafił do działu rękopisów znajdującego się w Bibliotece Jagiellońskiej. Papier okazał się być trwalszy od kamienia, dzięki temu możemy przywrócić pamięć o Basi – jednej z wielu mieszkanek naszego miasteczka.

Wiemy zatem, że nasza Basia to Barbara Kirszner, która zmarła 2 maja 1835 r. w wieku 18 lat. Wiemy też, że była mężatką. Nie było w tym nic dziwnego, ponieważ w kulturze drobnomieszczańskiej XIX w. zalecano pannom, aby wychodziły za mąż w wieku 16 lat. Były to zwykle małżeństwa ze znacznie od nich starszymi mężczyznami, w tym z wdowcami. Tak szybkie zamążpójście spowodowane było znacznie wyższą niż obecnie śmiertelnością, jak również tym, że ludzie żyli znacznie krócej. Wobec czego wychodząca za mąż kobieta musiała myśleć o tym, aby zdążyć wychować dzieci.

Wróćmy jednak na cmentarz… Smutna listopadowa noc pełna jest ciepłego światła odbitego przez szklane ścianki czerwonych zniczy. Ogień i światło niosą nadzieję. Pomimo to pod daszkiem przy północnym wejściu do kościółka panuje mrok zapomnienia.

Wiatr niosący ostatnie, suche liście, nie rozwiewa włosów Basi. Drobne krople jesiennego deszczu nie rozbijają się na jej skórze i nie napełnią jej szat wilgocią. Pomimo to po policzkach osiemnastoletniej Basi Kirszner spływają powoli dwie duże krople. Nikt o niej nie wie, nikt nie pamięta.

(1) Pisownia inskrypcji różni się nieco od tej zachowanej na papierze, przykładowo pierwszy wers: Ach droga BASIÓ MOIA

Powiązane tematy

Wróble smażone
Historia Lekkostrawna 4

Wróble smażone

Skoro znalazły miejsce w książce kucharskiej, musiały często gościć na polskich stołach. I faktycznie tak było. Pozostaje zadać pytanie - dlaczego? Dlaczego poświęcano tak wiele wysiłku, aby pozyskać symboliczną ilość mięsa? Odpowiedź jest prosta i dość typowa dla XIX i początku XX wieku… przez głód! Historia lekkostrawna to najzwięźlej rzecz ujmu...

Komentarze

Zobacz więcej

Na Dolnym Przedmieściu Mikołaj przychodzi do strażnicy
Myślenice 0

Na Dolnym Przedmieściu Mikołaj przychodzi do strażnicy

Mikołaj w OSP Dolne Przedmieście odwiedził najmłodszych mieszkańców tej dzielnicy Do jednostki OSP Myślenice Dolne Przedmieście przybył święty Mikołaj. Na gościa czekały niecierpliwie dzieci. Rozmawiał z nimi, zachęcał, aby były grzeczne i słuchały rodziców.  Jak co roku, wręczył prezenty każdemu dzieciakowi. Kiedy nadeszła chwila rozstania, bo go...

Andrzej Słonina zasłużony dla powiatu. "Życzę Państwu radnym jak najwięcej zgody"
Kultura 3

Andrzej Słonina zasłużony dla powiatu. "Życzę Państwu radnym jak najwięcej zgody"

Andrzej Słonina został odznaczony tytułem „Zasłużony dla Powiatu Myślenickiego”. - Jeżeli jest zgoda w radzie powiatu, gminy czy sołeckiej to łatwiej jest cokolwiek wspólnie zrobić i łatwiej cieszyć się z owoców tej pracy - mówił odbierając wyróżnienie Podczas ostatniej sesji Rady Powiatu Myślenickiego w dniu 26 listopada Andrzej Słonina odebrał z...

Rynek sercem miasta
Archiwalne Myślenice 7

Rynek sercem miasta

Rynek z lat 60. ubiegłego wieku starsi mieszkańcy wspominają jako miejsce wyjątkowo osobliwe, przez które prowadziła nie tylko komunikacja samochodowa, ale również jako punkt spotkań i wymiany poglądów Centrum miasta. Rynek z lat 60. ubiegłego wieku – fragment północny. Starsi mieszkańcy wspominają główny plac miasta jako miejsce wyjątkowo osobliw...

XXI Dożynki Powiatu Myślenickiego
Powiat myślenicki 0

XXI Dożynki Powiatu Myślenickiego

Tegoroczne święto plonów powiatu myślenickiego obchodziliśmy 1 września w Tenczynie. Dożynki to podziękowanie dla wszystkich rolników za codzienny trud, który wkładają w pracę na roli Grupy z wieńcami zebrały się w Kościele Parafialnym pw. Matki Bożej Królowej Polski w Tenczynie, aby wspólnie podziękować za tegoroczne zbiory. Po mszy, dożynkowy ko...

Orkiestra Węglówka koncertuje w Pradze!
Kultura 1

Orkiestra Węglówka koncertuje w Pradze!

Orkiestra Węglówka wzięła udział w „International Folklore Dance and Music Festival – Dancing in Prague” w Czachach Folkowe forum zebrało ponad 200 artystów z Turcji, Polski, Chorwacji i Rumunii. Festiwal Orgnizawany przez EAFF (European Association of Folklore Festivals) odbył się w Pradze po raz pierwszy. Zaproszone zespoły miały możliwość zapre...