Historia Lekkostrawna

Strażniczka pamięci

Przemijanie nie musi oznaczać zapomnienia. Zabytkowe nagrobki są niszczone i usuwane. Wraz z nagrobkami znikają imiona i nazwiska dawnych mieszkańców Myślenic. Nieco inaczej było z Basią

Przestępując próg cmentarnej bramy przy kościółku pod wezwaniem św. Jakuba, wkraczamy na ziemię, która już od dawna przestała należeć do żywych. Jest to przestrzeń znajdująca się w posiadaniu zmarłych. Oni są tu gospodarzami, oni wyznaczają prawa i określają zasady. Strażników pamięci jest tu wielu. Jednego z nich spotkać możemy każdego dnia i o każdej porze przy północnych drzwiach prowadzących do małego kościółka. Tu pod stromym, zielonym daszkiem, przed listopadową aurą ukrywa się Basia. Robi to z przyzwyczajenia, ponieważ od niemal dwustu lat nie czuje ani bólu, ani zimna. Oparta o małą, kamienną kropielnicę, uważnie przygląda się każdemu, kto przekracza próg kościółka. Wyraźnie widać, że na kogoś czeka…

Kim była Basia? Jak się nazywała? Kiedy zmarła? Tego nie dowiemy się już ze zniszczonej tablicy wmurowanej w kościelną ścianę. Czas, wilgoć i sól z każdym rokiem pożerały przylegającą do ziemi część epitafium, metodycznie zacierając ślad po jednej z wielu mieszkanek tego miasta. Niepozorna tablica zawiera jedną z niewielu wierszowanych inskrypcji, znajdujących się na małym cmentarzu. Została tu wmurowana z inicjatywy pogrążonego w żałobie męża. Tekst wiersza, w jaki ubrał swoje uczucia, urywa się gwałtownie na ósmym wersie, ukrywając na powierzchni zwietrzałego piaskowca znaczną część swojej treści. 

Przemijanie nie musi oznaczać zapomnienia. Pomimo to zapomnienie jest zjawiskiem powszechnym na starych polskich cmentarzach. Zabytkowe nagrobki są niszczone i usuwane. Część z nich wykorzystano jako materiał budowlany przy wznoszeniu cmentarnego muru, inne jako płyty na alejkach. Wraz z nagrobkami znikają imiona i nazwiska dawnych mieszkańców Myślenic. Nieco inaczej było z Basią.

Ach droga Basiu moja (1)
Kładę pomnik tobie
Rzucam na Cię pamięcią
Chociaż jesteś w grobie
Umiałem cenić dobroć
Szanuję więc i zwłoki
Dół mi cię nie zakryje
Chociaż jest głęboki
Żaden czas nie oddali
Ciebie z mej pamięci
Jakiż mąż ? takiej żonie
Tego nie poświęci?
Barbara Kirszner
Żyła lat 18 zmarła
d 2. Maja 1835.

Otóż pamięć o niej ocalił wiersz zamieszczony na kamiennej płycie. Został on przepisany w drugiej połowie XIX wieku i po szeregu perypetii wraz z innymi notatkami myślenickiego proboszcza, księdza Józefa Tarchały, trafił do działu rękopisów znajdującego się w Bibliotece Jagiellońskiej. Papier okazał się być trwalszy od kamienia, dzięki temu możemy przywrócić pamięć o Basi – jednej z wielu mieszkanek naszego miasteczka.

Wiemy zatem, że nasza Basia to Barbara Kirszner, która zmarła 2 maja 1835 r. w wieku 18 lat. Wiemy też, że była mężatką. Nie było w tym nic dziwnego, ponieważ w kulturze drobnomieszczańskiej XIX w. zalecano pannom, aby wychodziły za mąż w wieku 16 lat. Były to zwykle małżeństwa ze znacznie od nich starszymi mężczyznami, w tym z wdowcami. Tak szybkie zamążpójście spowodowane było znacznie wyższą niż obecnie śmiertelnością, jak również tym, że ludzie żyli znacznie krócej. Wobec czego wychodząca za mąż kobieta musiała myśleć o tym, aby zdążyć wychować dzieci.

Wróćmy jednak na cmentarz… Smutna listopadowa noc pełna jest ciepłego światła odbitego przez szklane ścianki czerwonych zniczy. Ogień i światło niosą nadzieję. Pomimo to pod daszkiem przy północnym wejściu do kościółka panuje mrok zapomnienia.

Wiatr niosący ostatnie, suche liście, nie rozwiewa włosów Basi. Drobne krople jesiennego deszczu nie rozbijają się na jej skórze i nie napełnią jej szat wilgocią. Pomimo to po policzkach osiemnastoletniej Basi Kirszner spływają powoli dwie duże krople. Nikt o niej nie wie, nikt nie pamięta.

(1) Pisownia inskrypcji różni się nieco od tej zachowanej na papierze, przykładowo pierwszy wers: Ach droga BASIÓ MOIA

Powiązane tematy

Thank you for your service
Historia Lekkostrawna 16

Thank you for your service

Dziś dzieje się historia. Bez wątpienia będą o niej wspominać przyszłe pokolenia. Kolejny raz wrzucam ten artykuł do szuflady, a on ciągle wraca na biurko Dziś dzieje się historia. Bez wątpienia będą o niej wspominać przyszłe pokolenia. Odniesienie się do niej w postaci tekstu jest zbyt kuszące, aby go zaniechać. Kolejny raz wrzucam ten artykuł do...

Święty Walenty - patron obłąkanych
Historia Lekkostrawna 0

Święty Walenty - patron obłąkanych

Święty Walenty - oficjalnie patron nerwowo i psychicznie chorych, na co dzień opiekun zakochanych, nieoficjalny patron handlu i obrotu w miesiącu lutym Duchowny, lekarz, przedsiębiorca, a zatem wyjątkowo zapracowany i wszechstronny święty. Zacznijmy od najtrudniejszego, czyli od zakochanych. Brutalizując, miłość to jednostka chorobowa umieszczo...

Tadek. Epizody "wyzwolenia"
Historia Lekkostrawna 0

Tadek. Epizody "wyzwolenia"

Jeśli spojrzymy na Myślenice z góry, dostrzeżemy anatomię miasta. Rynek to serce tłoczące ludzi i pojazdy tętnicami dróg. Ulica Kazimierza Wielkiego to aorta, połączone z nią asfaltowe żyłki prowadzą do domków o krwiście czerwonych dachach. To tkanka miasta. Dolne Przedmieście tętni życiem Cofnijmy się w czasie i odwiedźmy Myślenice o czterokrotni...

Komentarze

Zobacz więcej

Święty Mikołaj z Rajbrotu
Historia Lekkostrawna 1

Święty Mikołaj z Rajbrotu

Sina szarość przełomu listopada i grudnia 1914 roku objęła w mroźnym uścisku dolinę Raby. Już dawno zapomniano tu o lecie, podczas którego zaczęła się ta wojna. Tuż za pierwszym szronem maszeruje ze wschodu Carska Armia. Oddziały rosyjskie zajęły Dobczyce, Osieczany i Droginię. Nie wkroczyły jednak do Myślenic. W kalendarzu mariańskim z roku 1926...

Wróble smażone
Historia Lekkostrawna 4

Wróble smażone

Skoro znalazły miejsce w książce kucharskiej, musiały często gościć na polskich stołach. I faktycznie tak było. Pozostaje zadać pytanie - dlaczego? Dlaczego poświęcano tak wiele wysiłku, aby pozyskać symboliczną ilość mięsa? Odpowiedź jest prosta i dość typowa dla XIX i początku XX wieku… przez głód! Historia lekkostrawna to najzwięźlej rzecz ujmu...

Różnorodny MOKiS: Wielki Chór Internautów, wideokoncert życzeń na Dzień Matki i Szkolne Konfrontacje Plastyczne
Kultura 0

Różnorodny MOKiS: Wielki Chór Internautów, wideokoncert życzeń na Dzień Matki i Szkolne Konfrontacje Plastyczne

Ilość propozycji, które przygotowaliśmy dla naszych widzów, internautów przywraca o zawrót głowy. Chcemy naszą ofertę kierować do różnych grup wiekowych i dlatego tych projektów jest aż tyle. Zachęcam do odwiedzania naszego fb @mokismyslenice i udziału wspólnego spędzania z nami czasu - mówi Piotr Szewczyk, dyrektor MOKiS Serdecznie zapraszamy do...

Za zdjęcia sprzedane na aukcji kupili ratownikom medycznym ozonator
Koronawirus 2

Za zdjęcia sprzedane na aukcji kupili ratownikom medycznym ozonator

Na internetowe aukcje trafiło 19 prac członków Stowarzyszenia Myślenickiej Grupy Fotograficznej mgFoto. Dochód z ich sprzedaży fotograficy przeznaczyli m.in. na ozonator dla ratowników medycznych W ramach akcji „Dla Ratowników Medycznych Pogotowia w Myślenicach” organizowanej przez mgFoto ze sprzedaży fotografii udało się zebrać 3367 zł. Pieniądze...

Neksi „Człowiek Progress”. Raper z Pcimia nagrywa teledysk
Rozrywka 4

Neksi „Człowiek Progress”. Raper z Pcimia nagrywa teledysk

Ten gatunek muzyczny rekordy popularności bije nie tylko na ogólnopolskiej, ale również lokalnej scenie muzycznej. Każdego roku raperzy z naszego regionu zaskakują odbiorców kolejnymi produkcjami. Tym razem swoją twórczość prezentuje reprezentant Pcimia W naszym regionie ten gatunek należy do rzadkości, a jeśli ktoś po niego sięga, najczęściej opo...

Myślenicki Festiwal Lata 2020 odwołany. „Co najmniej do końca lipca nie odbędą się żadne większe wydarzenia”
Myślenice 13

Myślenicki Festiwal Lata 2020 odwołany. „Co najmniej do końca lipca nie odbędą się żadne większe wydarzenia”

Myślenicki Festiwal Lata to kolejna duża impreza planowana na ten sezon, która się nie odbędzie. Na Zarabiu miała wystąpić Maryla Rodowicz i Kamil Bednarek Na początku kwietnia burmistrz zapowiedział, że organizacja Myślenickiego Festiwalu lata stoi pod znakiem zapytania. „Nie podjąłem jeszcze decyzji, co z tegoroczną edycją festiwalu. Mamy podpis...